Kaldıraç çoğu zaman “daha az parayla daha çok kazanma” şeklinde anlatılır. Bu tanım eksiktir. Kaldıraç, hesabın nominal pozisyon büyüklüğünü artırabilmesini sağlar; fiyatın küçük hareketi bile hesabın özkaynağında daha büyük yüzde değişimine yol açabilir. Dolayısıyla kaldıracın asıl etkisi kazanç değil, maruz kalınan pozisyon büyüklüğüdür.
Hesabında yüksek kaldıraç tanımlı olması, yüksek lot kullanmak zorunda olduğun anlamına gelmez. Gerçek risk; açtığın pozisyon büyüklüğü ve stop mesafesiyle oluşur.
Kaldıraç oranı neyi ifade eder?
1:10 kaldıraç, belirli koşullarda 1 birim teminatla 10 birimlik nominal pozisyon kontrol edilebilmesini ifade eder. 1:100 oranında teminat ihtiyacı daha düşük olabilir. Ancak fiyat aleyhine hareket ettiğinde kâr/zarar, yatırılan teminata göre değil toplam pozisyon büyüklüğüne göre hesaplanır.
Marjin, serbest marjin ve marjin seviyesi
Açık pozisyonları sürdürmek için hesapta ayrılan teminat tutarıdır.
Özkaynaktan kullanılan marjin çıkarıldığında kalan ve yeni işlemler için kullanılabilen tutardır.
Hesap bakiyesine açık pozisyonların anlık kâr veya zararı eklenerek hesaplanır.
Özkaynağın kullanılan marjine oranını gösterir; kurumların uyarı ve kapatma seviyeleri farklı olabilir.
Basit kaldıraç örneği
10.000 TL bakiyeli hesapta 1:100 kaldıraç tanımlı olduğunu varsayalım. Bu, hesabın mutlaka maksimum büyüklükte pozisyon açması gerektiği anlamına gelmez. Trader 1.000 TL’lik de 100.000 TL’lik de nominal maruziyet seçebilir; iki pozisyonun fiyat hareketine duyarlılığı aynı değildir.
Kaldıraç teminat ihtiyacını etkiler. Hesaptaki gerçek kayıp riskini ise kullanılan lot, stop mesafesi, işlem maliyetleri ve fiyat kayması birlikte belirler.
Kaldıraç neden kaybı hızlandırabilir?
Yüksek kaldıraçla büyük pozisyon açıldığında küçük bir fiyat hareketi özkaynağın önemli bölümünü etkileyebilir. Birden fazla ilişkili pozisyon açmak toplam maruziyeti daha da büyütür. Volatilite anlarında spread genişleyebilir ve stop emri beklenen fiyattan farklı seviyede çalışabilir.
- Kaldıraç oranını değil, toplam nominal pozisyonu izle.
- Her işlem için para cinsinden azami kaybı hesapla.
- Açık işlemlerin aynı piyasa yönüne maruz kalıp kalmadığını kontrol et.
- Marjin seviyesini kurumun stop-out sınırına yaklaştırma.
Kaldıraç kontrollü nasıl kullanılır?
Pozisyon büyüklüğü, maksimum kullanılabilir marjine göre değil işlem planındaki risk sınırına göre seçilmelidir. Önce teknik geçersizlik noktası belirlenir, giriş-stop mesafesi ölçülür ve azami para kaybına uygun lot hesaplanır. “Ne kadar pozisyon açabilirim?” yerine “Bu senaryoda ne kadar kaybetmeyi kabul edebilirim?” sorusu sorulur.
“Kaldıraç fırsat büyütme aracı değil, sorumlulukla yönetilmesi gereken maruziyet aracıdır.”
Yüksek risk: Kaldıraçlı işlemlerde küçük fiyat hareketleri büyük kayıplara yol açabilir. Zarar yatırılan tutarı etkileyebilir ve sermayenin tamamı kaybedilebilir. Bu içerik eğitim amaçlıdır.